آن را از شر دشمنان حفظ كنند . دليل بر اين احتمال آن كه عدّهاى از كسانى كه در بارهء كتاب سليم مناقشه كردهاند در كتابهاى اعتقادى يا فتوايى خود به احاديث آن استناد كردهاند . با توجه به ريشه‌هاى فكرى كه ذكر شد مىبينيم اشكال‌كنندگان بصور مختلفى با كتاب برخورد كردهاند . بعضى اشكالاتى را مطرح كردهاند ولى خودشان اقرار كردهاند كه چنين مطلبى حقيقتا اشكال نيست ، و بعضى گفتهاند كتاب در مجموع مورد اطمينان است چرا كه احاديث آن در كتب معتبر موجود است ، و بعضى هم با آنكه اشكالاتى مطرح كردهاند ولى در كتب فتوايى و اعتقادى خود به مطالب كتاب استناد كردهاند و عملا نشان دادهاند كه به كتاب سليم اعتماد دارند . نسبت جعل و تحريف به كتاب و جواب آن يكى از شبهاتى كه در رابطه با كتاب سليم مطرح شده نسبت تحريف و كم و زيادى و حتّى جعل است . علماى بزرگ متعرّض بطلان اين ادعاى بىاساس شدهاند كه مجموع گفته‌هايشان چنين است : « 2 » « مطالعهء اوّل تا آخر كتاب سليم در حكم به صحت آن كافى است و در اين كتاب مطلب خاصى كه دلالت بر جعل يا تحريف كند وجود ندارد . نمونه‌هايى هم كه بعنوان اشكال مطرح شده هرگز دلالت بر جعل و تحريف در كتاب ندارد ، و خلاصه هيچ دليلى بر جعل در اين كتاب نمىتوان پيدا كرد . گذشته از اينكه نقل احاديث كتاب سليم در طول چهارده قرن توسط علماى شيعه دليل روشنى است بر اينكه كتاب از هر گونه جعل و تحريفى به دور است ، و گر نه اين طور مورد توجه واقع نمىشد » . آيا علماى شيعه كه در طول چهارده قرن كتاب سليم را تأييد و از آن نقل كردهاند در صدد تأييد كتابى جعلى بودهاند ؟ آيا نه چنين است كه مىخواستهاند نمونهاى از ميراث علمى مذهب شيعه را در معرض ديد جهانيان قرار دهند ؟ آيا با چنين هدفى ، كتاب جعلى يا تحريف‌شدهاى را عرضه مىكنند ؟ آيا در طول هزار و چهار صد سال

--> ( 2 ) روضة المتقين : ج 14 ص 372 . نقد الرجال : ص 159 . منهج المقال : ص 171 . وسائل الشيعة : ج 20 ص 210 . معجم رجال الحديث : ج 8 ص 225 . تهذيب المقال : ج 1 ص 186 .